Τι είναι το τεστ Παπ;
Το τεστ Παπ (ή τεστ Παπανικολάου) ανακαλύφθηκε από τον Έλληνα ιατρό και ερευνητή Γεώργιο Παπανικολάου τη δεκαετία του 1920. Πρόκειται για μία απλή, ανώδυνη και χαμηλού κόστους εξέταση που σκοπό έχει την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Με το τεστ Παπ ελέγχουμε εάν ο τράχηλος της μήτρας είναι υγιής. Το τεστ δεν είναι διαγνωστική εξέταση για καρκίνο της μήτρας, αλλά τεστ για την πρόληψή του (screening test).
Με ποιόν τρόπο το τεστ Παπ προλαμβάνει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας;
Με το τεστ Παπ δύναται η δυνατότητα να εντοπίσουμε προ-καρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες εάν δε θεραπευτούν μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου.
Επίσης, με το τεστ Παπ μπορούμε να διαπιστώσουμε φλεγμονή του τραχήλου από τον ιό HPV.Ο ιός αυτός ευθύνεται για τα περισσότερα περιστατικά καρκίνου τραχήλου της μήτρας.
Τι είναι ο ιός HPV;
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus, HPV) είναι ένας DNA ιός. Υπάρχουν περισσότεροι από 200 διαφορετικοί τύπου του ιού. Ανάλογα με τη δυνατότητά τους να προκαλέσουν καρκίνο, διακρίνονται σε υψηλού και χαμηλού κινδύνου.
Οι υψηλού κινδύνου τύποι μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, με συνηθέστερους τους τύπους 16, 18, 31, 33, 35 (high-risk HPV). Άλλοι τύποι καρκίνων που συνδέονται με τον ιό HPV είναι ο καρκίνος του πρωκτού, ο καρκίνος του πεόυς, ο καρκίνος του αιδοίου και το κόλπου, καθώς και ορισμένοι τύποι καρκίνων του λάρυγγα.
Από τους καλοήθεις τύπους συχνότεροι είναι οι τύποι 6 και 11, που ευθύνονται για την εμφάνιση οξυτενών κονδυλωμάτων.
Ο ιός μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή (για τη μετάδοσή του αρκεί η στενή επαφή δέρμα με δέρμα των έξω γεννητικών οργάνων). Η χρήση προφυλακτικού προστατεύει σε ένα βαθμό από τη μετάδοση του ιολυ.
Υπάρχουν ειδικές εξετάσεις ανίχνευσης του ιού που στηρίζονται στην ανάλυση του DNA του ιού. Οι εξετάσεις αυτές μπορούν να ταυτοποιήσουν τον τύπο του ιού.
Υπάρχει θεραπεία για τον ιό HPV;
Δυστυχώς δεν υπάρχει θεραπεί για τον ιό HPV. Τις περισσότερες φορές η μολυνση από τον ιό HPV δεν προξενεί προβλήματα και ο οργανισμός καταφέρνει να “καθαρίσει” τον ιό εντός δύο ετών. Μόνο όταν ο ιός προκαλέσει κονδυλώματα ή αλλοιώσεις στα κύτταρα του τραχήλου γίνεται ειδική θεραπεία.
Ποιές γυναίκες έχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του τραχήλου;
Υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έχουν οι εξής κατηγορίες γυναικών:
- Γυναίκες που έχουν προσβληθεί από τους υψηλού κινδύνου ιούς HPV,
- Γυναίκες που ξεκίνησαν σε πολύ νεαρή ηλικία να έχουν σεξουαλικές επαφές,
- Γυναίκες που είχαν πολλούς σεξουαλικούς συντρόφους,
- Καπνίστριες,
- Πολύτοκες γυναίκες,
- Γυναίκες που έχουν κάνει μακροχρόνια χρήση αντισυλληπτικών χαπιών,
- Γυναίκες που βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή (π.χ. οροθετικές γυναίκες, γυναίκες μετά από μεταμόσχευση),
- Όταν συνυπάρχει λοίμωξη από άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (π.χ.HIV, έρπητας γεννητικών οργάνων, χλαμύδια).
Πότε μία γυναίκα πρέπει να ξεκινήσει να κάνει τεστ Παπ και πόσο συχνά πρέπει να γίνεται η εξέταση;
Μία γυναίκα πρέπει να ξεκινήσει να κάνει τεστ Παπ, όταν αρχίσει να έχει σεξουαλικές επαφές. Για την ώρα, στη χώρα μας, συστήνεται η ετήσια λήψη τεστ Παπ.
Πότε γίνεται η λήψη του τεστ Παπ;
Η λήψη του τεστ Παπ μπορεί να γίνει οποιαδήποτε μέρα του κύκλου μετά το τέλος της περιόδου. Θα πρέπει να αποφύγετε τη χρήση κολπικών τζελ, αλοιφών ή άλλων κολπικών σκευασμάτων για 2 ημέρες πριν γίνει η λήψη του τεστ.
Είναι φυσιολογικό μετά τη λήψη του τεστ Παπ να δείτε λίγες κηλίδες αίματος. Αυτό δεν πρέπει να σας ανησυχήσει και συνήθως διαρκεί λίγες ώρες. Συμβουλευτείτε το γιατρό σας εάν υπάρξει μεγαλύτερη απώλεια αίματος (είτε σε ποσότητα είτε σε διάρκεια).
Ποιά είναι τα πιθανά αποτελέσματα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις το αποτέλεσμα του τεστ Παπ είναι αρνητικό (δηλαδή φυσιολογικό).
Ωστόσο, ενδέχεται να είναι παθολογικό:
- Αλλοιώσεις HPV,
- Ελαφρού βαθμού αλλοιώσεις του επιθηλίου
- Υψηλού βαθμού αλλοιώσεις του επιθηλίου
- Πιθανό καρκίνο του τραχήλου
Όταν το αποτέλεσμα είναι παθολογικό, ο γυναικολόγος σας θα σας συστήσει την ενδεδειγμένη για εσάς αντιμετώπιση (π.χ. παρακολούθηση και επανάληψη του τεστ Παπ, τυποποίηση HPV, κολποσκόπηση με ή χωρίς βιοψίες από τον τράχηλο κτλ.).
Τι είναι η κολποσκόπηση;
Η κολποσκόπηση είναι μία ειδική εξέταση του τραχήλου της μήτρας. Κατά την κολποσκόπηση εξετάζουμε τον τράχηλο με τη βοήθεια ενός ειδικού μεγεθυντικού φακού (πρόκειται για το επονομαζόμενο κολποσκόπιο) αφού προηγουμένως επαλείψουμε τον τράχηλο με ειδικές χρωστικές ουσίες.
Η κολποσκόπηση είναι μία ασφαλής, σχετικά ανώδυνη εξέταση που διαρκεί 15-20 λεπτά. Ορισμένες γυναίκες ενδέχεται να νιώσουν μικρή ενόχληση (κάψιμο) κατά την εφαρμογή των ειδικών χρωστικών, ενώ στην περίπτωση που ληφθούν βιοψίες, η ασθενής ενδέχεται να νιώσει ένα ελαφρύ τσίμπημα ή πόνο.
Ποιές είναι οι ενδείξεις της κολποσκόπησης;
Η συχνότερη ένδειξη για τη διενέργεια κολποσκόπησης είναι το παθολογικό τεστ Παπ. Όταν το τεστ Παπ δείξει την ύπαρξη αλλοιώσεων στην περιοχή του τραχήλου, τότε είναι απαραίτηση η διενέργεια κολποσκόπησης, ώστε να αναζητηθούν οι περιοχές που παρουσιάζουν τη βλάβη και να αξιολογηθούν από τον ειδικό. Αυτό θα καθορίσει την ανάγκη λήψης βιοψίας και περαιτέρω θεραπείας της γυναίκας.
Άλλη ένδειξη για τη διενέργεια κολποσκόπησης είναι η αναγνώριση, κατά τη γυναικολογική εξέταση, ορατών με το μάτι βλαβών στον τράχηλο. Επίσης, η κολποσκόπηση χρησιμοποιείται ενίοτε για τη διερεύνηση ασυνήθιστης κολπικής αιμόρροιας, όπως είναι για παράδειγμα η κολπική αιμορραγία μετά από επαφή.
Θεραπεία
Η θεραπεία των προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου γίνεται με τις εξής μεθόδους:
- Αφαίρεση της Ζώνης Μετάπλασης με μεγάλη αγκύλη (Large Loop Excision of the Transformation Zone, LLETZ), υπό τοπική ή γενική νάρκωση,
- Κωνοειδής εκτομή του τραχήλου (knife cone biopsy), που γίνεται υπό γενική νάρκωση,
- Κρυοπηξία τραχήλου,
- Θεραπεία με laser,
- Υστερεκτομή (εφ’ όσον έχουν βρεθεί προκαρκινικές αλλοιώσεις στον τράχηλο επανειλημμένα, οι αλλοιώσεις είναι υψηλού βαθμού ή υπάρχει υποψία καρκίνου, η γυναίκα έχει ολοκληρώσει την οικογένειά της ή δε βρίσκεται πλέον σε αναπαραγωγική ηλικία).
Στις πιθανές επιπλοκές των επεμβάσεων LLETZ και κωνοειδούς εκτομής περιλαμβάνονται:
- Αιμορραγία (συνήθως υπάρχει μικρή κολπική αιμόρροια που μπορεί να διαρκέσει έως και 4 εβδομάδες. Ωστόσο, πιό μεγάλη αιμορραγία μπορεί να είναι αποτέλσμα φλεγμονής),
- Πυρετός (σημάδι φλεγμονής),
- Πόνος (είναι φυσιολογικό να αναφέρει η γυναίκα ελαφρύ πόνο χαμηλά στην κοιλιά, σαν πόνο περιόδου, αλλά ένας πιό έντονος πόνος μπορεί να είναι αποτέλεσμα λοίμωξης),
- Δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις (σημείο λοίμωξης),
- Αυξημένος κίνδυνος πρόωρου τοκετού σε μελλοντική εγκυμοσύνη.
