Ο Έρπης των Γεννητικών Οργάνων προκαλείται από δύο ιούς που ανήκουν στην οικογένεια των ερπητοιών (Herpes simplex virus type 1 and 2). Οι δύο ιοί μπορούν να προκαλέσουν έλκη και φυσσαλίδες. Όταν αυτές οι βλάβες παρουσιάζονται στο πρόσωπο, χαρακτηρίζονται ως «επιχείλιος έρπης», ενώ όταν αφορούν στα έξω γεννητικά όργηνα, ονομάζονται «έρπης των γεννητικών οργάνων». Αυτό σημαίνει ότι ο επιχείλιος έρπης και ο έρπης των γεννητικών οργάνων μπορούν να προκληθούν είτε από τον ερπητοιό τύπου 1, είτε από τον τύπου 2.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που προσβάλλονται από τον ερπητοιό δεν αναπτύσσουν κάποιο έλκος. Σε αυτούς δε που δημιουργείται έλκος, το πρώτο επεισόδιο μπορεί να διαρκέσει από μερικές ημέρες έως εβδομάδες. Τα αρχικά συμπτώματα μοιάζουν με αυτά του κοινού κρυολογήματος. Κατόπιν εμφανίζονται στο δέρμα εξογκώματα, που σταδιακά μετατρέπονται σε φυσσαλίδες και έλκη. Τα έλκη θα πάρουν χρόνο για να επουλωθούν. Στους περισσότερους ανθρώπους, μεσολαβούν 2 ημέρες έως 2 εβδομάδες από τη στιγμή που προσβάλλονται από τον ιό μέχρι που θα εμφανίσουν συμπτώματα, αν και ορισμένοι θα εμφανίσουν έλκη μήνες ή και χρόνια μετά την προσβολή τους από τον ιό.
Ο ερπητοιός, αφού προσβάλλει το δέρμα, ταξιδεύει μέσω των νεύρων στο κοντινότερο γάγγλιο. Εκεί ο ιός μπορεί να παραμείνει για χρόνια, καθώς είναι ασφαλής από το ανοσοποιητικό σύστημα. Κατά διαστήματα, ταξιδεύει αντίστροφα από το γάγγλιο μέσω των νεύρων πίσω στο δέρμα, προκαλώντας πάλι την εμφάνιση έλκους. Συνήθως, ο ιός θα καταλήξει στην ίδια περιοχή του δέρματος από την οποία εισήλθε στο σώμα.
Πόσο συχνός είναι ο έρπης των γεννητικών οργάνων;
Οι λοιμώξεις από ερπητοιό είναι συχνές. Περίπου το 70% του πληθυσμού έχει προσβληθεί από τον ερπητοιό τύπου 1 ή 2 έως το 25ο έτος της ζωής τους.
Πώς μεταδίδεται ο έρπητας των γεννητικών οργάνων;
Ο έρπητας μεταδίδεται με την επαφή μέσω του δέρματος. Αυτό συμπεριλαμβάνει και τη σεξουαλική επαφή. Όταν κάποιος έχει έλκη που έχουν προκληθεί από τον ερπητοιό, η πιθανότητα να μεταδόσει τη νόσο είναι υψηλή. Η μετάδοση θα γίνει μόνο εάν έρθετε σε επαφή με τη συγκεκριμένη περιοχή του δέρματος που εμφανίζει το έλκος.
Ποιά είναι τα συμπτώματα;
Οι περισσότεροι δεν καταλαβαίνουν ότι έχουν προσβληθεί από έρπητα, αφού δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα. Μόνο 1 στους 5 θα παρουσιάσει συμπτώματα.
Εάν εμφανιστούν συμπτώματα, αρχικά αυτά μοιάζουν με αυτά του κοινού κρυολογήματος. Στη συνέχεια, ένα τμήμα του δέρματος των έξω γεννητικών οργάνων αποκτά ερυθρό χρώμα. Εκεί εμφανίζονται εξογκώματα, που εξελίσσονται σε φυσαλλίδες. Αυτές κατόπιν σπάνε για να δημιουργηθούν επώδυνα έλκη. Ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν διογκωμένους λεμφαδένες στη βουβωνική χώρα. Μετά από ημέρες τα έλκη εμφανίζουν κρούστα. Η πλήρης επούλωση του δέρματος συντελείται μετά από λίγες εβδομάδες. Σπάνια, ο έρπης των γεννητικών οργάνων αφήνει μόνιμο σημάδι στο δέρμα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Συνήθως η διάγνωση γίνεται με τη λήψη καλλιέργειας από την περιοχή της εξέλκωσης. Ορισμένες φορές, η διάγνωση γίνεται με εξέταση αίματος.
Πώς θεραπεύεται ο έρπης των γεννητικών οργάνων;
- Πρώτο επεισόδιο έρπητα των γεννητικών οργάνων:
Κατά το πρώτο επεισόδιο έρπητα και εφ’ όσον δεν έχουν περάσει πάνω από 6 ημέρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, η χορήγηση αντιικών φαρμάκων μπορεί να βοηθήσει. Επιπλέον, θα χρειαστεί υποστηρικτική θεραπεία με παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Η τοπική χρήση αλοιφής λιδοκαίνης (τοπικό αναισθητικό) μπορεί να βοηθήσει.
Είναι πολύ σημαντικό να διατηρούνται οι περιοχές των δερματικών βλαβών καθαρές, αλλιώς ενέχει ο κίνδυνος δευτερογενούς βακτηριακής μόλυνσης. Αρκεί το καθημερινό πλύσιμο με αλατόνερο.
- Υποτροπιάζων έρπης των γεννητικών οργάνων:
Σε ορισμένους, όχι όμως σε όλους τους ανθρώπους, ο έρπης θα υποτροπιάσει. Οι υποτροπές εμφανίζονται συχνότερα σε λοιμώξη από τον ερπητοιό τύπου 2. Συνήθως, αυτά τα επεισόδια χαρακτηρίζονται από ηπιότερα συμπτώματα (οι βλάβες είναι μικρότερες σε μέγεθος και λιγότερο επώδυνες), διαρκούν λιγότερο και υποχωρούν χωρίς κάποια θεραπεία.
Σε αντίθετη περίπτωση, εάν δηλαδή τα επεισόδια χαρακτηρίζονται από έντονα συμπτώματα, η χορήγηση αντιικών μπορεί να βοηθήσει.
Έρπης των γεννητικών οργάνων και Εγκυμοσύνη:
- Πρώτο επεισόδιο έρπητα των γεννητικών οργάνων σε έγκυο κάτω των 28 εβδομάδων:
Σε αυτήν την περίπτωση η γυναίκα μπορεί να γεννήσει φυσιολογικά (κολπικά) εφ’ όσον ξεκινήσει προφυλακτική αντιική θεραπεία μετά την 36η εβδομάδα. Εάν γεννήσει πρόωρα (πριν την 32η εβδομάδα), ο τοκετός πρέπει να γίνει με καισαρική τομή, λόγω του κινδύνου μετάδοσης του ερπητοιού στο νεογνό.
Η αντιική θεραπεία με acyclovir θεωρείται ασφαλής κατά την εγκυμοσύνη.
- Πρώτο επεισόδιο έρπητα των γεννητικών οργάνων σε έγκυο άνω των 28 εβδομάδων:
Σε αυτήν την περίπτωση είναι πιθανόν να συστηθεί διεκπεραίωση του τοκετού με καισαρική τομή. Η αντιική θεραπεία θα συνεχιστεί καθ’ όλη την εγκυμοσύνη.
- Υποτροπιάζων έρπης των γεννητικών οργάνων στην εγκυμοσύνη:
Εάν μία γυναίκα είχε στο παρελθόν έρπητα των γεννητικών οργάνων και εμφανίσει υποτροπή κατά την εγκυμοσύνη, ο κίνδυνος μετάδοσης του έρπητα στο νεογνό είναι πολύ χαμηλός. Και αυτό γιατί τα αντισώματα της μητέρας έως ένα βαθμό παρέχουν προστασία και στο μωρό. Συχνά οι ιατροί συστήνουν προφυλακτική αντιική θεραπεία από την 36η εβδομάδα, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα υποτροπής κοντά στον τοκετό. Συνήθως, οι γυναίκες αυτής της κατηγορίας μπορούν να έχουν ένα φυσιολογικό τοκετό.