Πόσο συχνά εμφανίζεται αιμορρογία κατά την εγκυμοσύνη;
Κολπική αιμορραγία μετά την 24η εβδομάδα της εγκυμοσύνης παρουσιάζεται στο 3-5% των κυήσεων.
Η αιμορραγία κατά την εγκυμοσύνη σχετίζεται με υψηλή μητρική και νεογνική θνηιμότητα και νοσηρότητα (το 20% των περιπτώσεων πρόωρου τοκετού σχετίζεται άμεσα με παρουσία κολπικής αιμορραγίας κατά την κύηση).
Ανάλογα με το μέγεθος της αιμορραγίας, αυτή διακρίνεται σε:
- Ελάσσονα αιμορραγία (όταν η απώλεια αίματος είναι μικρότερη των 50mls).
- Μείζονα αιμορραγία (όταν η απώλεια αίματος είναι 50-1000 mls).
- Μαζική αιμορραγία (όταν η απώλεια αίματος είναι μεγαλύτερη των 1000mls).
Ποιά είναι τα πιθανά αίτια;
Τα σημαντικότερα και συχνότερα αίτια είναι:
- Η αποκόλληση πλακούντα και
- Ο προδρομικός πλακούντας
Άλλα αίτια είναι τα ακόλουθα:
- Εκτρόπιο του τραχήλου
- Τοπική λοίμωξη (δηλαδή φλεγμονή του κόλπου ή του τραχήλου)
- Τραυματισμός (όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας)
- Καρκίνος του τραχήλου (όχι συχνά)
- Προδρομικά αγγεία πλακούντα (σπάνια).
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλές περιπτώσεις κολπικής αιμορραγίας κατά την εγκυμοσύνη είναι αδιευκρίνιστης αιτιολογίας.
Ποιοί είναι οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο αποκόλλησης του πλακούντα;
Οι ακόλουθοι παράγοντες σχετίζονται με μεγαλύτερο κίνδυνο αποκόλλησης:
- Ιστορικό αποκόλλησης σε προηγούμενη εγκυμοσύνη
- Πολύτοκος μητέρα
- Χαμηλός δείκτης μάζας σώματος της εγκύου (BMI<18)
- Μη κεφαλική προβολή
- Καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης
- Ολιγάμνιο (δηλαδή μειωμένη ποσότητα αμνιακού υγρού γύρω από το έμβρυο)
- Πολύδιμος κύηση
- Κάπνισμα
- Χρήση ναρκωτικών ουσιών
- Θρομβοφιλία.
Πώς μπορούμε να μειώσουμε την πιθανότητα αποκόλλησης του πλακούντα κατά την εγκυμοσύνη;
Η διακοπή του καπνίσματος και χρήσης απαγορευμένων ουσιών μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο αποκόλλησης του πλακούντα.
Σε γυναίκες με διεγνωσμένη θρομβοφιλία πιθανόν η χορήγηση ασπιρίνης ή/και χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνης να δρα προστατευτικά, αν και αυτό δεν έχει εξακριβωθεί με μελέτες. Το ίδιο ισχύει για τη χορήγηση υψηλών δόσεων φυλλικού οξέος, σε γυναίκες που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αποκόλλησης.
Δυστυχώς, η αποκόλληση του πλακούντα δεν μπορεί να προβλεφθεί. Άλλωστε το 70% των περιπτώσεων κολπικής αιμορραγίας κατά την εγκυμοσύνη αφορούν σε γυναίκες που δεν είχαν κάποιον παράγοντα κινδύνου.
Ποιές είναι οι επιπλοκές για την έγκυο;
Οι επιπλοκές που αφορούν στην υγεία της εγκύου είναι οι ακόλουθες:
- Αύξηση του κινδύνου αιμορραγίας μετά τον τοκετό
- Εμφάνιση αναιμίας
- Αύξηση του κινδύνου λοιμώξεων
- Αυξημένη πιθανότητα πρόκλησης τοκετού ή/και καισαρικής τομής
- Μεγαλύτερη πιθανότητα μετάγγισης
- Αύξηση του χρόνου παραμονής ατο νοσοκομείο.
Ποιές είναι οι επιπλοκές για το έμβρυο/νεογνό;
Οι επιπλοκές που αφορούν στο έμβρυο/νεογνό είναι οι ακόλουθες:
- Αυξημένος κίνδυνος προωρότητας και των επακόλουθων αυτού
- Αυξημένος κίνδυνος καθυστέρησης της ενδομήτριας ανάπτυξης
- Κίνδυνος ενδομητρίου θανάτου
Πώς αντιμετωπίζεται η αιμορραγία κατά την εγκυμοσύνη;
Εάν η έγκυος παρουσιάσει αιμορραγία κατά την κύηση, θα πρέπει να ενημερώσει το γιατρό της. Στην πλεοψηφία των περιπτώσεων θα χρειαστεί να προσέλθει στο μαιυετήριο, ώστε να εκτιμηθεί το μέγεθος της αιμορραγίας, η προέλευσή της, η κλινική κατάσταση τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου. Αυτό γίνεται με τα ακόλουθα μέσα:
- Μέτρηση των ζωτικών σημειών της μητέρας, δηλαδή των σφύξεων, της αρτηριακής πίεσης, της θερμοκρασίας και της αναπνευστικής συχνότητας.
- Λήψη ιστορικού (π.χ. υπάρχει ιστορικό τραυματισμού της μητέρας, η αιμορραγία παρουσιάστηκε μετά από σεξουαλική επαφή, υπάρχουν συνοδά συμπτώματα όπως κοιλιακός πόνος, οι κινήσεις του μωρού παραμένουν φυσιολογικές κτλ.).
- Κλινική εξέταση (κοιλιακή και κολπική εξέταση, αποφυγή όμως της αμφίχειρης δακτυλικής εξέτασης σε περίπτωση παρουσίας προδρομικού πλακούντα).
- Εξέταση της εμβρυικής καρδιακής λειτουργίας με καρδιοτοκογράφημα, ώστε να αποκλειστεί η παρουσία αλλοιώσεων του καρδιακού παλμού.
- Υπερηχογράφημα, ώστε να γίνει εκτίμηση της κατάστασης του εμβρύου και να αποκλειστεί η παρουσία προδρομικού πλακούντα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η διάγνωση της αποκόλλησης πλακούντα γίνεται συνήθως κλινικά και λιγότερο συχνά υπερηχογραφικά. Και αυτό γιατί μία μικρή αποκόλληση μπορεί να μη φανεί στο υπερηχογράφημα.
- Ανάλογα με το μέγεθος της αιμορραγίας, ενδέχεται να χρειαστεί τοποθέτηση ενδοφλέβιου καθετήρα και λήψη δείγματος αίματος από τη μητέρα για διενέργεια γενικής εξέτασης αίματος, ομάδας αίματος ΑΒΟ και Ρέζους, ελέγχου πήξης αίματος ή/και ουρίας, κρεατινίνης, ηλεκτρολυτών, ηπατικής λειτουργίας.
- Γυναίκες που έχουν ομάδα αίματος ρέζους αρνητικό, θα πρέπει να λάβουν ειδική ανοσοσφαιρίνη με ένεση ενδομυική, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμβρυικού ύδρωπα και αιμολυτικής νόσου του νεογνού.
- Ανάλογα με το μέγεθος της αιμορραγίας, την ηλικία κύησης, την κλινική κατάσταση της μητέρας και του εμβρύου, θα αποφασιστεί η συνέχιση της εγκυμοσύνης ή η πρόκληση τοκετού/διενέργεια καισαρικής τομής. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα για κάθε έγκυο.
- Εάν αποφασιστεί η συνέχιση της εγκυμοσύνης (π.χ. ηλικία κύησης μικρότερη των 37 εβδομάδων, ύπαρξη ελάσσονος αιμορραγίας που έχει πλέον σταματήσει), θα χρειαστεί τακτική υπερηχογραφική παρακολούθηση της ανάπτυξης του εμβρύου.
- Σε ηλικία κύησης μικρότερης των 37 εβδομάδων, ενδέχεται να κριθεί αναγκαία η χορήγηση ενέσεων κορτιζόνης στη μητέρα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος αναπνευστικής δυσχέρειας σε περίπτωση πρόωρου τοκετού.