Τι είναι η πρόωρη ρήξη των υμένων;
Το έμβρυο περιβάλλεται από αμνιακό υγρό και βρίσκεται εντός της κοιλότητας της μήτρας μέσα στον αμνιακό σάκο. Φυσιολογικά, οι εμβρυικοί υμένες «σπάνε» είτε λίγο πριν τον τοκετό, είτε κατά τη διάρκειά του.
Ως πρόωρη ρήξη των υμένων (pre-labour rupture of the membranes, PROM) ορίζεται η αυτόματη ρήξη των εμβρυικών μεμβρανών πριν την έναρξη του τοκετού.
Όταν η ρήξη των υμένων συμβεί πριν την 37η εβδομάδα της κύησης, ονομάζεται πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων (preterm pre-labour rupture of the membranes, PPROM). Η πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων επιπλέκει το 2-3% των κυήσεων και αφορά στο 30-40% των περιπτώσεων πρόωρου τοκετού.
Σε πολλές περιπτώσεις δε γνωρίζουμε το ακριβές αίτιο που προκαλεί την πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων. Ωστόσο, φαίνεται ότι σχετίζεται με λοιμώξεις, προβλήματα του πλακούντα ή άλλα αίτια.
Στο παρόν κείμενο θα ασχοληθούμε με την πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων σε ηλικίες κύησης από 24 έως 36+6 εβδομάδες της εγκυμοσύνης.
Πώς αντιλαμβάνεται μία έγκυος ότι “έσπασαν τα νερά”;
Συνήθως, μία έγκυος καταλαβαίνει ότι έχουν “σπάσει τα νερά” όταν νιώσει μουσκεμένη ή όταν αντιληφθεί ότι βγαίνει υγρό από τον κόλπο.
Εάν συμβαίνει κατι τέτοιο, η έγκυος θα πρέπει να επικοινωνήσει με το γιατρό της άμεσα. Καλό θα είναι να βάλει μία σερβιέτα, ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθήσει το χρώμα και την ποσότητα των υγρών, έως ότου μεταβεί στο μαιευτήριο.
Πώς γίνεται η διάγνωση της πρώιμης πρόωρης ρήξης των υμένων;
Η διάγνωση και, κατ’ επέκταση η εκτίμηση, της πρώιμης πρόωρης ρήξης των υμένων γίνεται ως εξής:
- Λήψη ιστορικού από την έγκυο.
- Κολπική εξέταση με κολποδιαστολέα, ώστε να διαπιστωθεί εάν όντως υπάρχει αμνιακό υγρό.
- Εάν η ύπαρξη αμνιακού υγρού δεν εξακριβωθεί, ενδέχεται να γίνει τεστ στο κολπικό υγρό για να διαπιστωθεί εάν έχει γίνει ή όχι ρήξη των υμένων. Δύο είναι τα πιο συχνά τεστ που χρησιμοποιούμε στην κλινική πράξη: το actim PROM (IGFBP 1) και το AmniSure (PAMG-1).
- Υπερηχογράφημα κύησης, ώστε να μετρηθεί η ποσότητα των αμνιακών υγρών γύρω από το έμβρυο.
Εάν διαπιστωθεί όταν έχει γίνει πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων, είναι η απαραίτητη η εισαγωγή της εγκύου στο μαιευτήριο για παρακολούθηση.
Στα πλαίσια της κλινικής εκτίμησης και παρακολούθησης για πιθανή λοίμωξη (χοριοαμνιονίτιδα), γίνονται:
- εξετάσεις αίματος (γενική εξέταση αίματος, CRP),
- παρακολούθηση των ζωτικών σημείων της γυναίκας (πίεση, σφύξεις, θερμοκρασία),
- εκτίμηση του ρυθμού εμβρυικής καρδιακής συχνότητας (με καρδιοτοκογράφημα).
Ποιοί είναι οι κίνδυνοι για την έγκυο και το έμβρυο;
Οι κυριότερες επιπλοκές είναι οι ακόλουθες:
- Λοίμωξη (χοριοαμνιονίτιδα):
Οι υμένες δημιουργούν ένα προστατευτικό φραγμό εναντίον των λοιμώξεων. Επομένως, όταν χαθεί αυτός ο φραγμός αυξάνει ο κίνδυνος λοίμωξης και εμφάνισης χοριοαμνιονίτιδας. Πιθανά συμπτώματα και σημεία είναι οι δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις, ο πυρετός, ο πόνος χαμηλά στην κοιλιά και η εμφάνιση ταχυκαρδίας. Όταν εμφανιστεί χοριοαμνιονίτιδα, θα χρειαστεί ταχεία αποπεράτωση του τοκετού, για την ασφάλεια τόσο της μητέρας όσο και του μωρού.
- Πρόωρος τοκετός:
Περίπου οι μισές γυναίκες που προσέρχονται με πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων, θα γεννήσουν εντός μίας εβδομάδας. Όσο πιο προχωρημένη είναι η εγκυμοσύνη, τόσο πιο πιθανό είναι να συμβεί αυτό.
- Προβλήματα της προωρότητας:
Όσα μωρά γεννιούνται πρόωρα, έχουν υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν προβλήματα υγείας, τόσο βραχυπρόθεσμα, όσο και μακροπρόθεσμα. Τέτοια προβλήματα είναι η αναπνευστική δυσχέρεια, η λοίμωξη και προβλήματα σίτισης. Για αυτό το λόγο, είναι επιβεβλημένη η εισαγωγή του μωρού στη μονάδα νεογνών.
- Πρόπτωση ομφαλίδας:
Πρόκειται για μία επείγουσα κατάσταση, που μπορεί να απιελήσει τη ζωή του μωρού, για αυτό και απαιτείται η ταχεία αποπεράτωση του τοκετού (συνήθως με επείγουσα καισαρική τομή).
- Αποκόλληση του πλακούντα:
Η αποκόλληση του πλακούντα από τη μήτρα εκδηλώνεται με αιμορραγία, η οποία μπορεί να απειλήσει τη ζωή τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου.
- Πνευμονική υποπλασία:
Όταν απουσιάζει το αμνιακό υγρό γύρω από το έμβρυο, καθίσταται αδύνατη η φυσιολογική ανάπτυξη των πνευμόνων του. Αυτό αφορά κυρίως σε κυήσεις κάτω των 24 εβδομάδων.
Πώς αντιμετωπίζεται η πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων;
Δυστυχώς, η πρώιμη πρόωρη ρήξη των υμένων δε θεραπεύεται.
Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες θεραπείες που στοχεύουν στη μείωση των κινδύνων για το έμβρυο:
- Χορήγηση αντιβιοτικών στη μητέρα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης λοίμωξης (χοριοαμνιονίτιδας).
- Χορήγηση ενέσεων κορτιζόνης στη μητέρα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης αναπνευστικής δυσχέρειας στο νεογνό.
- Χορήγηση θεικού μαγνησίου, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εγκεφαλικής παράλυσης στο νεογνό. Το θεικό μαγνήσιο δίνεται συνήθως σε πολύ πρόωρες κυήσεις.
- Όταν ξεκινήσει ο τοκετός, χορήγηση ενδοφλεβίων αντιβιοτικών στη μητέρα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης λοίμωξης από β αιμολυτικό στρεπτόκοκκο στο νεογνό.
Πώς και πότε προγραμματίζεται ο τοκετός;
Ο ιατρός σας θα συζητήσει μαζί σας για το πότε και με ποιόν τρόπο (φυσιολογικά ή με καισαρική τομή) είναι ενδεδειγμένο να γίνει ο τοκετός, αφού κάθε περίπτωση χρειάζεται εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
Ποιές είναι οι επιπτώσεις για το μέλλον;
Κάθε γυναίκα με ιστορικό πρώιμης πρόωρης ρήξης των υμένων σε προηγούμενη εγκυμοσύνη, έχει υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε μελλοντική κύηση. Για το λόγο αυτό θα χρειαστεί να γίνουν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις του μήκους του τραχήλου με κολπικά υπερηχογραφήματα. Συνήθως οι μετρήσεις γίνονται μεταξύ 16ης και 24ης εβδομάδας της εγκυμοσύνης. Εάν κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο διαπιστωθεί ότι ο τράχηλος έχει μήκος μικρότερο των 25mm, συστήνεται περίδεση τραχήλου.
